SHARE

Οι γενικές λειτουργίες του επαγγέλματος αφορούν στην παραλαβή και επεξεργασία του ελαιόκαρπου, την αποθήκευση του παραγόμενου ελαιόλαδου και τη διαχείριση και διάθεση των ελαιουργικών αποβλήτων.

Το υψηλής ποιότητας παραγόμενο προϊόν, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη ζήτηση του ελαιόλαδου σε παγκόσμιο επίπεδο, αναδεικνύουν τις προοπτικές ανάπτυξης του επαγγέλματος, με την  προϋπόθεση του ανασχεδιασμού του τρόπου οργάνωσης και παραγωγής. Στην αντίπερα όχθη, εξωγενείς απειλές, όπως η ευμετάβλητη τιμή του ελαιόλαδου και η κλιματική αλλαγή, αποτελούν  τροχοπέδη για την ανάπτυξη του κλάδου.

  • Περιγραφή επαγγέλματος

    Ειδικότερα, ο όρος «Ελαιουργός» αναφέρεται στην πράξη στο επάγγελμα που ασχολείται με την εκτέλεση εργασιών που αφορούν:

    • στην παραλαβή του ελαιόκαρπου
    • στον έλεγχο των μεταφορικών μέσων για τη μεταφορά στο ελαιουργείο
    • στην καταγραφή της καθαριότητας του περιέκτη
    • στην καταγραφή των ειδικών στοιχείων του τελευταίου (παρτίδα, βάρος, τύπος κλπ)
    • στην παραλαβή άλλων προϊόντων απαραίτητων για τη μεταποιητική διαδικασία και έλεγχος προμηθειών
    • στη διαχείριση του συστήματος μεταφοράς του ελαιόκαρπου εντός του ελαιουργείου (μεταφορικές ταινίες, σκάφες, φυγοκεντρική αντλία νερού  κ.α.)
    • στην υποστήριξη των φάσεων επεξεργασίας του ελαιόκαρπου
    • στη διαχείριση και διάθεση του συνόλου των ελαιουργικών υποπροϊόντων και αποβλήτων της παραγωγικής διαδικασίας

    Συναφές Επαγγελματικό Περίγραμμα (βάσει λίστας ΕΠ του ΕΟΠΠΕΠ):

    • «Ελαιουργός – Τεχνίτης Ελαιοποίησης»

    Διασύνδεση με άλλα επαγγέλματα / δραστηριότητες:

     

    Επαγγελματικοί φορείς

    Σε εθνικό επίπεδο:

    • Πανελλήνιος Σύνδεσμος Ελαιουργών (ΠΑ.Σ.ΕΛ.)
    • Παμμεσσηνιακός Σύνδεσμος Ελαιοτριβέων
    • Σύλλογος Ελαιοτριβέων Αιγιάλειας
    • Σύλλογος Ελαιοτριβέων Κέρκυρας
    • Σύλλογος Ελαιοτριβέων Νομού Ηλείας
    • Σύλλογος Ιδιοκτητών Ελαιοτριβείων Βόλου
    • Σύλλογος Ιδιοκτητών Ελαιουργείων Νομού Χανίων
    • Σύνδεσμος Ελαιοτριβείων Λέσβου
    • Σύνδεσμος Ελαιουργών Νομού Ηρακλείου

    Άλλοι επαγγελματικοί φορείς που δραστηριοποιούνται ευρύτερα τον κλάδο του ελαιόλαδου είναι οι εξής:

    • Ελαιουργική – Κεντρική Συνεταιριστική Ένωση Ελαιοπαραγωγών Συν.Π.Ε.
    • Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Ελαιολάδου (ΕΔΟΕ)
    • Νέα Πανελλήνια Συνομοσπονδία Ενώσεων Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΝΕΑ ΠΑΣΕΓΕΣ)
    • Σύνδεσμος Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων και Επιχειρήσεων Ελλάδος (Σ.Α.Σ.Ο.Ε.Ε.)
    • Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών Τυποποιήσεως Ελαιολάδου (ΣΕΒΙΤΕΛ)
    • Σύνδεσμος Πυρηνελαιουργών Ελλάδος (ΣΠΕΛ)

    Σε ευρωπαϊκό/διεθνές επίπεδο:

    • Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου (International Olive Council)
  • Θεσμικό πλαίσιο

    Για την άσκηση του επαγγέλματος του «Ελαιουργού» δεν απαιτείται η έκδοση άδειας ασκήσεως επαγγέλματος, απαραίτητη όμως είναι η  αδειοδότηση του ελαιουργείου. Κρίσιμο σημείο για την εγκατάσταση μιας μονάδας αποτελεί η χωροθέτηση τόσο της ίδιας όσο και των εδαφοδεξαμενών στην περίπτωση ελαιουργείου τριών φάσεων. Ακολουθεί η χορήγηση της απαιτούμενης χρήσης γης, η λήψη των κατάλληλων  εγκρίσεων για την περιβαλλοντική αδειοδότηση και η υποβολή ερωτηματολογίου γνωστοποίησης της εγκατάστασης στην αρμόδια Αδειοδοτούσα  Αρχή. Για την εγκατάσταση της δραστηριότητας απαιτείται η υποβολή γνωστοποίησης εγκατάστασης, η οποία πραγματοποιείται  ηλεκτρονικά στη διαδικτυακή εφαρμογή www.notifybusiness.gov.gr, ενώ η επιχείρηση θα ελεγχθεί εκ των υστέρων από τη Διεύθυνση Αγροτικής  Οικονομίας και Κτηνιατρικής για την τήρηση των απαιτούμενων υγειονομικών πρωτοκόλλων. Σε κάθε περίπτωση ο ελαιουργός αποτελεί ένα από τα επαγγέλματα για την άσκηση του οποίου δεν είναι  παραίτητη η κτήση τίτλου σπουδών. Η πρόσβαση σε αυτό είναι ελεύθερη, όμως η κατοχή  συναφούς τίτλου σπουδών, μπορεί να αναδειχθεί σε σημαντικό πλεονέκτημα για την ορθή λειτουργία της επιχείρησης σε όλους τους τομείς.

    Βασική νομοθεσία σε εθνικό επίπεδο σε επίπεδο επαγγέλματος/κλάδου:

    • Υ.Α. 50603/1959 Περί µέτρων ασφαλείας και υγιεινής εις εργοστάσια Ελαιουργίας, Σπορελαιουργίας, Υδρογονώσεως Ελαίων, Πυρηνελαιουργίας  και Σαπωνοποιίας
    • Y.A. 145116/2011: Καθορισμός μέτρων, όρων και διαδικασιών για την επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων και άλλες  διατάξεις (ΦΕΚ Β’ 354/08.03.2011)
    • Νόμος 3982/2011: Απλοποίηση της αδειοδότησης τεχνικών επαγγελματικών και μεταποιητικών δραστηριοτήτων και επιχειρηματικών πάρκων  και άλλες διατάξεις (ΦΕΚ Α’ 143/17.06.2011)
    • Νόμος 4014/2011: Περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων  και δραστηριοτήτων, ρύθμιση αυθαιρέτων σε συνάρτηση με δημιουργία  περιβαλλοντικού ισοζυγίου και άλλες διατάξεις αρμοδιότητας Υπουργείου Περιβάλλοντος (ΦΕΚ Α’ 209/21.09.2011)
    • Εγκύκλιος Α.Π. οικ. 205988/14.12.2011: Διευκρινήσεις επί των θεμάτων που θίγονται στο άρθρο 12 του Νόμου 4014/2011, σχετικά με την άδεια  διάθεσης λυμάτων ή βιομηχανικών αποβλήτων
    • Υ.Α. 1958: Κατάταξη δημόσιων και ιδιωτικών έργων και δραστηριοτήτων σε κατηγορίες και υποκατηγορίες σύμφωνα με το Άρθρο 1 παράγραφος  4 του Ν.4014/21.09.2011 ΦΕΚ Α’ 209/2011 (ΦΕΚ Β’ 21/13.01.2012)
    • Υ.Α. Φ.15/4187/266: Καθορισμός Πρότυπων Περιβαλλοντικών Δεσμεύσεων (ΠΠΔ), κατά κλάδο δραστηριότητας, στην Άδεια Εγκατάστασης – Λειτουργίας, για τις δραστηριότητες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Ν.3982/11 και κατατάσσονται στην Β Κατηγορία του Άρθρου 1 του  Ν.4014/11 (ΦΕΚ Β’ 1275/11.04.2012)
    • Αρ. Πρωτ. οικ. 214245/12.11.2012 «Γενικές κατευθύνσεις εφαρμογής του όρου Ε3 της με α.π. φ.15/4178/266ΚΥΑ (ΦΕΚ 1275/Β/11.4.2012) όσον  αφορά εγκατάσταση εδαφοδεξαμενών εκτός γηπέδου ελαιουργείων».
    • Υ.Α. 127402/1487/Φ15: Τροποποίηση της υπ’ αρ. Φ. 15/4187/266/2012 (Β’ 1275) κοινής απόφασης των Υπουργών Ανάπτυξης,  Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας και Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής «Καθορισμός Πρότυπων Περιβαλλοντικών  Δεσμεύσεων (ΠΠΔ), κατά κλάδο δραστηριότητας στην Άδεια Εγκατάστασης – Λειτουργίας, για τις δραστηριότητες που εμπίπτουν στο πεδίο  εφαρμογής του Ν.3982/2011 και κατατάσσονται στην Β’ κατηγορία του Άρθρου 1 του Ν.4014/2011 (ΦΕΚ Β’ 3924/07.12.2016)
    • Τροποποίηση της υπ’ αριθμ. Φ.15/4187/266/2012 (Β’ 1275) κοινής απόφασης των Υπουργών Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας και  Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (ΦΕΚ Β’ 4333/12.12.2017)
    • Υ.Α.64618/856/Φ15: Τροποποίηση της απόφασης του Αναπληρωτή Υπουργούν Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας οικ. 483/35/ Φ.15/2012 (Β’ 158) «Καθορισμός τύπου, δικαιολογητικών και διαδικασίας για την εγκατάσταση και τη λειτουργία των μεταποιητικών δραστηριοτήτων του ν.3982/2011 (ΦΕΚ Α’ 143) την τροποποίηση και την ανανέωση των αδειών και την προθεσμία για μεταφορά ή τεχνική  ανασυγκρότηση (ΦΕΚ Β’ 2278/15.06.2018)

    Βασική νομοθεσία σε ευρωπαϊκό/διεθνές επίπεδο:

    • Οδηγία του Συμβουλίου της 12ης Δεκεμβρίου 1991 για τα επικίνδυνα απόβλητα (91/689/ΕΟΚ)
    • Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2568/91 της Επιτροπής της 11ης Ιουλίου 1991 σχετικά με τον προσδιορισμό των χαρακτηριστικών των ελαιόλαδων και  των πυρηνελαίων καθώς και τις μεθόδους προσδιορισμού (ΕΕ L248 της 5.9.1991, σ.1)
    • Οδηγία 1999/31/ΕΚ του Συμβουλίου της 26ης Απριλίου 1999 περί υγειονομικής ταφής των αποβλήτων
    • 2000/532/ΕΚ: Απόφαση της Επιτροπής, της 3ης Μαΐου 2000, για αντικατάσταση της απόφασης 94/3/ΕΚ για τη θέσπιση καταλόγου αποβλήτων  σύμφωνα με το άρθρο 1 στοιχείο α)της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της απόφασης 94/904/ΕΚ του Συμβουλίου για την  κατάρτιση καταλόγου επικίνδυνων αποβλήτων κατ’ εφαρμογή του άρθρου 1 παράγραφος 4 της οδηγίας 91/904/ΕΚ του Συμβουλίου για την κατάρτιση καταλόγου επικίνδυνων αποβλήτων κατ’ εφαρμογή του άρθρου 1 παράγραφος 4 της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τα επικίνδυνα απόβλητα [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2000) 1147] (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
    • Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1918/2006 της Επιτροπής της 20ής Δεκεμβρίου 2006 για το άνοιγμα και τη διαχείριση δασμολογικής ποσόστωσης για το ελαιόλαδο καταγωγής Τυνησίας
    • Οδηγία 2008/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου 2008, για τα απόβλητα και την κατάργηση  ορισμένων οδηγιών (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
    • Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1151/2021 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Νοεμβρίου 2012 για τα συστήματα ποιότητας των  γεωργικών προϊόντων και τροφίμων
    • Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 611/2014 της Επιτροπής της 11ης Μαρτίου 2014 για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013  του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τα προγράμματα στήριξης του τομέα του ελαιόλαδου και των επιτραπέζιων  ελιών
    • Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1333/2013 της Επιτροπής της 13ης Δεκεμβρίου 2013 για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1709/2003, (ΕΚ) αριθ. 1345/2005, (ΕΚ) αριθ. 972/2006, (ΕΚ) αριθ. 341/2007, (ΕΚ) αριθ. 1454/2007, (ΕΚ) αριθ. 826/2008, (ΕΚ) αριθ. 1296/2008, (ΕΚ) αριθ. 1130/2009, (ΕΕ) αριθ. 1272/2009 και (ΕΕ) αριθ. 479/2010 όσον αφορά τις υποχρεώσεις κοινοποίησης στο πλαίσιο της κοινής οργάνωσης των γεωργικών αγορών
    • Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 2013 για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των αγορών γεωργικών προϊόντων και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 922/72, (ΕΟΚ) αριθ. 234/79, (ΕΚ) αριθ.  1037/2001 και (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου
    • Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 615/2014 της Επιτροπής της 6ης Ιουνίου 2014 για τις λεπτομέρειες εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ.  1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του  Συμβουλίου σχετικά με τα προγράμματα εργασίας για τη στήριξη των τομέων του ελαιόλαδου και των επιτραπέζιων ελιών
  • Βασικά μεγέθη / δείκτες

    Κωδικός Αριθμός Δραστηριότητας (ΚΑΔ)
    Αριθμός
    επιχειρήσεων
    2016
    2017
    2018
    Αριθμός
    απασχολούμενων
    2016
    2017
    2018
    Κύκλoς εργασιών
    (εκ. €)
    2016
    2017
    2018
    10.41 Παραγωγή ελαίων και λιπών
    1.895
    1.948
    6.1.892.838
    6.292
    5.906
    6.422
    1.231,101
    1.302,249
    1.297,117
  • Εξαγωγική δραστηριότητα

    Η εξαγωγική δραστηριότητα των επιχειρήσεων που σχετίζονται με το επάγγελμα καταγράφει σημαντικές αυξομειώσεις από έτος σε έτος, καθώς ο  όγκος και η αξία των εξαγωγών αποτελούν συνάρτηση της παραγόμενης ποσότητας και ποιότητας ελαιόκαρπου και κατ’ επέκταση και ελαιόλαδου Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ.6-7 , το ύψος των εξαγωγών για το 2020 ανήλθε σε 493,703 εκατ. ευρώ με την  αντίστοιχη ποσότητα να υπολογίζεται σε 174,976 εκατ. κιλά, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 40,14% σε όρους αξιών και 66,93% σε όρους  ποσοτήτων, συγκριτικά με το 2019.

    Αθροιστικά, το 2020 πραγματοποιήθηκαν εξαγωγές σε 95 χώρες, με τη μέση τιμή να υπολογίζεται σε 2,82 ευρώ και το μεγαλύτερο μέρος των  εξαγωγών σε όρους ποσοτήτων να κατευθύνεται στην Ιταλία (68,70%), ενώ ακολούθησαν η Γερμανία (8,34%) και οι Η.Π.Α. (5,22%).

  • Καινοτόμος δραστηριότητα στο επάγγελμα

    Καινοτομία προϊόντος/υπηρεσίας

    Η τεχνολογική πρόοδος και η εξέλιξη των ελαιουργικών μηχανημάτων έχει συντελέσει στην παραγωγή υψηλής ποιότητας ελαιόλαδου, χωρίς να  αλλοιώνεται η ποιότητα, η γεύση και το χρώμα του στην παραγωγική διαδικασία. Για την παραγωγή ενός σημαντικά βελτιωμένου προϊόντος  απαραίτητη είναι αφενός η εγκατάσταση σύγχρονων μηχανημάτων σε όλα τα στάδια της παραγωγής (πλύση, σύνθλιψη, μάλαξη, διαχωρισμός, διαύγαση), όπως και αφετέρου ο ορθός χειρισμός αυτών. Συνεπώς, η εκπαίδευση των ελαιουργών αποτελεί προϋπόθεση για την βελτίωση του  παραγόμενου προϊόντος και για την ποιοτική αναβάθμιση του ελληνικού ελαιόλαδου.

    Καινοτομία διαδικασίας

    Η εισαγωγή σύγχρονων μηχανημάτων στην παραγωγική διαδικασία απαιτεί σημαντικά κεφάλαια, λόγω του υψηλού κόστους απόκτησης τους. Η  υπερηχητική μάλαξη ελαιόλαδου, ο εναλλάκτης θερμότητας, το σύστημα συντήρησης αζώτου είναι μέρος των σύγχρονων τεχνολογιών, ωστόσο  για τη μεγιστοποίηση της απόδοσης της λειτουργίας τους, απαιτείται η κατάλληλη τεχνογνωσία. Σε επίπεδο χώρας, λίγα ελαιουργεία έχουν την  δυνατότητα να υιοθετούν διαρκώς νέες τεχνολογίες, καθώς η απόσβεση του εξοπλισμού απαιτεί μεγάλες ποσότητες ελαιόκαρπου προς  επεξεργασία και σημαντικό χρόνο, με δεδομένο το περιορισμένο χρονικό διάστημα της ελαιοκομικής περιόδου κάθε έτους.

    Καινοτομία στην οργάνωση/λειτουργία

    Σε επίπεδο οργάνωσης και λειτουργίας ένα μικρό ποσοστό των ελαιουργείων της χώρας έχει εισαγάγει διαφοροποιημένες μεθόδους σε επίπεδο  οργάνωσης της παραγωγής, με στόχο την επίτευξη οικονομιών κλίμακας και τη βελτιστοποίηση του οικονομικού αποτελέσματος:

    • Κοινή άλεση, με προηγούμενη λήψη ελαιοπεριεκτικότητας και ποιοτικής ανάλυσης ελαιόκαρπου
    • Μεταφορά του ελαιοκάρπου αποκλειστικά με αεριζόμενα τελάρα για τη βελτίωση των συνθηκών αποθήκευσης και μεταφοράς της πρώτης ύλης
    • Εφαρμογή πρακτικών κυκλικής οικονομίας με επεξεργασία μέρους των υποπροϊόντων της παραγωγικής διαδικασίας

    Καινοτομία marketing

    Η συρρίκνωση του οικονομικού αποτελέσματος των ελαιουργείων κυρίως σε περιόδους μειωμένης ή χαμηλής ποιότητας ελαιοπαραγωγής, έχει  οδηγήσει ένα μικρό αριθμό επιχειρήσεων του κλάδου να εισαγάγουν καινοτόμες πρακτικές ως προς την τιμολόγηση των παρεχόμενων  υπηρεσιών τους, προκειμένου να εξασφαλίσουν τη βιωσιμότητα τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η τιμολόγηση παρεχόμενων υπηρεσιών με βάση την ποσότητα του προς επεξεργασία ελαιόκαρπου (ελαιουργεία σε Κόρινθο, Χανιά κ.α.), σε αντίθεση με την πλειοψηφία των  επιχειρήσεων του κλάδου που αμείβεται σε προϊόν (ελαιόλαδο) με ευμετάβλητη και ακαθόριστη τιμή.

Οδικός χάρτης «Ελαιουργός»

Εκπόνηση μελέτης: Σπυρίδων Δ. Μαραγκάκης

Μεθοδολογική προσέγγιση & επιστημονική παρακολούθηση: ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ : Παρασκευάς Λιντζέρης, Αναστασία Αυλωνίτου, Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης, Ελένη Μόκα, Αντώνης Αγγελάκης

Χρονολογία έκδοσης: 2022